Veiligheid bij toerroeien 28-08-2025

Inleiding door Hanneke, fervent Makkers langere roeitocht roeister, die wijst op het bestaan van hun scenarioboeken per tocht en het feit dat zich best regelmatig omstandigheden voordoen die toch anders zijn dan verwacht met gevaren van dien.

Wat verwachten we mee te nemen van deze avond: dit liepen we aan het eind van de avond nogmaals door om te zien of alles besproken was. Naast alles wat door de, dus resterende punten zie achteraan.

Alle sprekers en veel toehoorders deelden hun ervaringen en lessen die ze daaruit geleerd hadden.

Peter (voorzitter veiligheidscommissie en zeer ervaren toertocht-organisator) trapte af over de voorbereidingen van een tocht: in dit geval een forse:

  • Wat voor water.
  • Welke regels gelden ter plekke.
  • Hoe informeer ik mijn ploeg: ook onervaren leden.
  • Past deze uitdaging bij mijn ploeg: bemanning en boten.
  • Een tocht heeft een tochtleider die verantwoording draagt en beslist of een tocht doorgaat.
  • Check of je ooit een redding geoefend hebt en doe dat eventueel eerst nog eens op de Rijn.
  • Droom je droom over wat je wilt roeien, let daarbij op taal (tochten buitenland), materiaal, of je je boot overal in/uit t water kunt krijgen, zijn er vergunningen nodig (bv. in Frankrijk), heb je te maken met verbouwingen (aan sluizen, …), waar/hoe overnacht je, doe je nog een dagje uit tijdens een langere tocht, wat eet/drink je, kun je overleggen met iemand die lokaal roeit, klopt je scenario met je droom, zorg dat alle vervoer verzekerd is, doe aanbetalingen, heb een lijst reservedeelnemers, herhaal je detailverkenning, maak een routeboek (1 per auto), maak paklijsten, noteer noodadressen, reservekleding voor verschillende weersomstandigheden meenemen en in de boot bij je hebben, ken je uitwijkhavens.

Leer van bestaande route/scenarioboeken. Zie ook de handleiding toerroeien van Vada, waaraan ook wordt gerefereerd door de roeibond als goed voorbeeld. Zie ook de Vada Toer- en marathon pagina.

Bernard (lid van de veiligheidscommissie en ervaren zeiler) wijst op info op de waterkaart en eigen wijsheid bij interpreteren daarvan:

  • Niet als een motorboot de bocht nemen bij de IJsselkop, maar ruimer, verder doorvaren vanwege de stroming
  • Bij forse stroming tegen de stroom in aanleggen en tegen de stroom in wegvaren zodat je niet op de wal knalt.
  • Afslaan bij stroom mee: smalle slootjes eerst passeren en dan tegen de stroom in invaren om niet op de wal te eindigen.
  • Bij onoverzichtelijke zijsloten niet recht doorvaren maar iets om de bocht kijken of er iets uit gaat komen voordat je, met een klein boogje terug, doorvaart.
  • Oefen vooraf je reddingsoefeningen: man (boei) overboord, terugklimmen in de boot. Weet hoe het stormrondje gaat (rond met de boeg naar de wal)
  • Neem altijd mee: telefoon (in hoesje), reddingsvest (moet bij Peter ook aan op groot, onbekend water, grote sluizen), hoosvat, extra kleding, isolatiedeken.

Bauke (weermanen vele jaren ervaring met toertochten), volgt niet echt een routeboek maar“zwerft” meestal in Nederland: 100% veilig bestaat niet:

 Weersverwachting kan verschuiven in tijd en plaats, vergeet vooral niet gewoon naar de lucht
te kijken. Kijk ook 1 dag van tevoren, dan heb je een aardig beeld, is soms beter dan laatste
info. Wees niet bang voor buien die niet eens komen: waarneming gaat boven verwachting.
Kijk naar boven voor richting wolken en buien.

  • Houdt rekening met eb/vloed invloeden: je snelheid verandert maar zo van 15-16km/u naar 2km/u
  • Windkracht 2 kan al gevaarlijk hoge golven geven op open water (Fluessen), en windkracht 4 nog prima veilig zijn als je onder de hoge wal kunt roeien.
  • Neem (ook weer) altijd telefoon mee, wees je bewust van gevaren, heb een plan B en check je materiaal en bemanning.
  • Kijk voor onweer niet zozeer naar weerlicht (bij helder weer vanaf tot 70 km te zien) maar naar verkleuringen va de lucht (geel, paars, groenig) en weet wat te doen: zoek indien mogelijk een plek aan de wal (vlotje, haventje) maar zorg dat je niet het hoogste punt bent in de omgeving (de bekende regels).

Pierrot (kleine luchtvaart):

  • Verwees naar het Swiss Cheese model dat in de luchtvaart gehanteerd wordt en dat net zo goed opgaat voor tochten roeien. Missertjes (latente fouten, actieve storingen, samenloop) op ieder niveau (bemanning, weer, materiaal, omgevingsbegrip, voorbereiding) kunnen ertoe leiden dat de vlucht/ een tocht misloopt. Alleen als alles op zijn plek zit en je genoeg mazzel hebt gaat het goed.
  • “Dat halen we wel”, is al een goede reden om te stoppen: geen afhankelijkheid van een mindere roeier, een andere boot die niet stopt, etc. etc.
  • Weet wat te doen bij sterke stroming, ken de vaarverboden, stuweisen, je eigen onbekendheid met groot open water.
  • Calculeer tegenvallers in (routeafwijkingen, omvaren bij zware omstandigheden).
  • Als 1 persoon niet verder wil/durft dan wordt er gestopt
  • (Demi) als het weer anders is dan verwacht: volg plan B of ga dan niet. Stuurman (en ploeg) moeten dan zo wijs voor plan B te gaan of zijn de tocht af te blazen, ook al was er ergens gereserveerd etc. etc. Hoe lastig die beslissing ook is.

Tenslotte liepen we de verwachtingen over de vergadering nog even na:

  • Delen van ervaringen van anderen: hoe kom je uit een minder comfortabele situatie.
  • Zwemvest: roeiers niet, stuur wel verplicht: oktober – april. Reddingsvest heeft ook risico’s dus haal bijvoorbeeld zouttablet eruit maar dan moet je nog wel het weggemoffelde koordje weten te vinden als je uit de boot gevallen bent. (Hierover was een eerder avond)
  • Drijfvermogen van de boten: alle boten hebben tegenwoordig luchtkamers dus is in principe voldoende.
  • Wanneer wel of niet gaan of de tocht afbreken: twijfel is niet gaan dan wel afbreken.
  • Kennisoverdracht aan minder ervaren organisatoren: avond als deze, routeboeken, website, en elkaar aanspreken als je hoort dat iemand een tocht gaat organiseren en ervaringen delen. (ook over opladen boten)
  • Aansprakelijkheid: chauffeur botenwagen is tijdens rijden aansprakelijk, stuur is aansprakelijk tijdens roeien, roeiers moeten zelf hun verzekering controleren (zie ook eerdere communicaties)
  • Checklists maken: verschillend voor een -of meerdaagse tochten er staat e.e.a. op de website en geef nieuwe voorbeelden door aan de vereniging.
  • Rollen: ken de rollen van de diverse deelnemers, en benoem een navigator (stuur kan niet alles alleen). Benoem bij tochten met meer boten een “Admiraal”.
  • Als er een walploeg is: houd contact met de boot, zodat je tijdig bij elkaar kunt komen in geval van nood.